گرفتگی بینی کودکان و نوزادان: علت و درمان

گرفتگی بینی که به آن انسداد بینی هم گفته می‌شود یک بیماری شایع در کودکان است. گرفتگی بینی کودکان زمانی اتفاق می‌افتد که بافت‌های پوششی بینی به دلیل التهاب عروق خونی متورم می‌شوند.

در نوزادان تازه متولدشده، گرفتگی بینی یک بیماری شایع است که به ندرت باعث ابتلا به بیماری‌های خطرناک و جدی می‌شود. در کودکان بزرگ‌تر مسیرهای بینی بسیار باریک بوده و زمانی که دچار گرفتگی می‌شوند، تنفس آنها دچار مشکل مپی‌شود. اگر گرفتگی بینی تحت درمان قرار نگیرد منجر به بیماری‌های گوش شده و ممکن است باعث ایجاد اختلالات شنوایی و مشکلات گفتاری شود. همچنین ممکن است باعث آپنه خواب و خروپف کردن کودکان در هنگام خواب شود.

اگر کودک شما دچار گرفتگی بینی شده و به همین دلیل در تنفس با مشکل روبرو شده است باید تحت درمان قرار گیرد. متخصص اطفال کودک را معاینه کرده و علت گرفتگی بینی او را مشخص می‌کند و در نهایت متناسب با علل، اقدامات درمانی مناسب و توصیه‌هایی برای درمان‌های خانگی به شما ارائه می‌دهد. به منظور کسب اطلاعات بیشتر در خصوص درمان گرفتگی بینی در اطفال یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره ۰۲۱۲۶۶۵۶۱۲۶ تماس حاصل فرمایید.

علل گرفتگی بینی


عفونت

عفونت‌های ویروسی معمولاً در کودکانی که مقاومت کمتری در برابر ویروس داشته یا به سرماخوردگی‌های معمولی دچار شده‌اند دیده می‌شود. این ویروس‌ها به وسیله جریان هوا منتقل شده و باعث ایجاد تورم در غشای مخاطی بینی شده و آن را مسدود می‌کنند. اگر مخاط بینی زرد یا سبز بود می‌تواند نشانه واضحی از ابتلا به عفونت‌های باکتریایی باشد. عفونت‌های سینوسی هم می‌تواند باعث گرفتگی بینی در کودکان شود. اگر سینوس‌های بینی ملتهب شوند فرد به سینوزیت مبتلا می‌شود که باعث التهاب سینوس‌ها در اطراف ناحیه بینی می‌شود.

پولیپ بینی (توده‌های گوشتی در بینی)

به دلیل ابتلا به عفونت در سینوس‌های بینی، پولیپ ها در بینی رشد کرده و ممکن است منجر به ابتلا به آسم و سرفه‌های مزمن شوند.

ناهنجاری‌های ساختاری در بینی 

ناهنجاری‌های بینی و سپتیوم یا تیغه بینی (غضروفی که دو سوراخ بینی را از هم جدا می‌کند) نیز ممکن است باعث گرفتگی بینی نوزاد و کودک شود. این ناهنجاری‌ها ممکن است به دلیل آسیب‌دیدگی‌های زمان کودکی ایجاد شده باشند که باعث اختلالات تنفسی می‌شوند. لوزه سوم نیز اگر بزرگ شود می‌تواند باعث گرفتگی بینی شود. لوزه‌ها بافت‌های کوچکی هستند که در پشت بینی قرار گرفته‌اند.

آلرژی‌ها

آلرژی به دلیل واکنش‌های التهابی به آلرژن‌هایی مانند گرده گل‌ها، ذرات گرد و غبار و پر حیوانات و پرندگان خانگی و دود سیگار ایجاد می‌شود. التهاب به دلیل وجود ماده‌ای به نام هیستامین ایجاد شده و باعث گرفتگی بینی کودکان می‌شود. ذرات گرد و غبار نوعی آلرژن هستند که شامل حشرات میکروسکوپی بوده که در غبار تحت شرایط آب و هوایی مرطوب رشد می‌کنند. این حشرات معمولاً در زیر وسایل خانگی، رختخواب و قالی‌ها دیده می‌شوند.

رینیت وازوموتور

رینیت بیماری است که باعث التهاب غشای بینی و عصب‌های وازوموتور که کنترل عروق خونی را به عهده دارند می‌شود. غشای بینی انبساط و انقباض دارد. در زمان واکنش‌های آلرژیک این غشاها منبسط شده و باعث گرفتگی بینی می‌شوند. برخی عوامل که باعث انبساط غشای بینی می‌شوند محرک‌هایی مانند عطر، دود سیگار و استرس‌های روانی هستند.

چه موقع به انجام اقدامات پزشکی نیاز است؟


در صورتی که هر یک از علائم زیر را در کودک خود مشاهده کردید باید به پزشک مراجعه کنید:

  • تب
  • راش پوستی
  • گرفتگی بینی و تورم پیشانی، چشم‌ها، اطراف بینی و گونه‌ها. گرفتگی بینی که بیش از دو هفته طول بکشد.
  • مشکلات تنفسی یا تنفس تند
  • مشکلات شدید در غذاخوردن یا بی‌اشتهایی
  • اگر کودک به شدت عصبانی و بهانه‌گیر شده یا به نظر می‌رسد که درد می‌کشد.

چگونه می‌توان خشکی بینی نوزاد را تسکین داد؟


اگر به نظر می‌رسد که تحریک و گرفتگی بینی باعث آزار کودک شما شده است می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

داخل بینی نوزاد را مرطوب کنید

شما می‌توانید قطره آب نمک (سالین) را از داروخانه‌ها تهیه کنید:

  • کودک خود را به پشت بخوابانید. یک پشتی کوچک یا یک حوله تاشده را پشت شانه‌های او قرار دهید یا به آرامی نوک بینی او را فشار دهید تا قطره بتوانید راحت‌تر وارد بینی او شود.
  • ۲ تا ۳ قطره از محلول سالین را در هر سوراخ بینی بریزید. ۳۰ تا ۶۰ ثانیه صبر کرده بعد اجازه دهید که محتویات وارد شده در بینی کودک تخلیه شوند.

یک دستگاه بخور یا بخور سرد را در نزدیکی تخت کودک قرار دهید

اگر بینی کودک شما دچار خشکی شده ممکن است دچار گرفتگی نیز شود. بخور گرم به مرطوب شدن و شل شدن مخاط داخلی بینی کودک کمک می‌کند. بخور را به طور روزانه تمیز کرده و دوباره پر کنید. شما می‌توانید از بخار دوش آب گرم نیز استفاده کرده و سپس کودک خود را به داخل اتاق آورده و بخوابانید.

مقادیر بیشتری مایعات به کودک خود بدهید

در صورتی که کودک مبتلا به سرماخوردگی شود ممکن است بدن او دچار کم‌آبی شود. از کم‌آبی بدن با نوشیدن مقادیر زیادی مایعات پیشگیری کنید. نوشیدن یک جرعه مایعات می‌تواند ترشحات بینی را تحریک کرده و گرفتگی آن را کاهش دهد. آب بهترین نوشیدنی است اما اگر کودک شما از نوشیدن آب امتناع کرد به او مایعات سالم دیگری بدهید. آبمیوه یخ‌زده گزینه‌های خوبی برای کاهش درد گلو و کمک به آب‌رسانی به بدن کودک هستند. اگر کودک شما تمایل به نوشیدن مایعات گرم دارد، آب مرغ می‌تواند گزینه مناسبی باشد. مایعات گرم مانند آب مرغ یا حتی آب سیب گرم می‌توانند بهبود سرماخوردگی کودک کمک کنند.

استراحت

کودکان نوپا زمانی که دچار بیماری می‌شوند معمولاً انرژی خود را از دست می‌دهند زیرا بدن آنها برای جنگیدن با سرماخوردگی به شدت تلاش می‌کند. سعی کنید کودک خود را هر چه بیشتر می‌توانید بخوابانید تا بهبود یابد.

در حالی که خوابیدن خیلی خوب است اما بازی کردن هم خوب است. سعی کنید کودک را در یک مکان راحت مانند رختخواب، مبل یا حتی روی یک بالش روی زمین بنشانید. به او کتاب‌های رنگ‌آمیزی داده یا فیلم مورد علاقه‌اش را به او نشان دهید یا به هر طریق دیگر سعی کنید آنها را درگیر کرده و حواسشان را پرت کنید.

کودک را صاف بخوابانید

دراز کشیدن می‌تواند گرفتگی بینی نوزاد و کودک را تشدید کرده و خواب او را مختل نماید. می‌توانید به روش‌های مختلف قسمت فوقانی بدن کودک نوپای خود را بالا نگه دارید تا اثر جاذبه، گرفتگی بینی را کاهش دهد.

می‌توانید یک بالش یا حوله تا شده در زیر سر کودک قرار دهید تا سر او بالاتر قرار گیرد. شما همچنین می‌توانید کودک را در صندلی اتومبیل بخوابانید. این حالت نیمه خوابیده راحت‌تر از حالتی است که کودک صاف بخوابد به خصوص اگر بینی او به شدت گرفته باشد.

چگونه می‌توان داخل بینی نوازد را تمیز کرد؟


علاوه بر استفاده از دستگاه بخور در نزدیکی تخت نوزاد می‌توانید بینی او را با استفاده از قطره سالین تمیز کنید.

تمیز کردن محتویات داخل بینی به وسیله قطره سالین

پس از ریختن قطرات محلول سالین در هر سوراخ بینی کارهای زیر را انجام دهید:

  • کودک را به شکم بخوابانید تا بینی او راحت‌تر تخلیه شود. با استفاده از یک دستمال یا گوش پاک‌کن داخل بینی او را تمیز کنید. ممکن است کودک شما سرفه یا عطسه کند و محلول سالین از داخل بینی او خارج شود.
  • گوش پاک‌کن یا دستمال را داخل سوراخ‌های بینی بچرخانید تا مایعات از داخل بنینی او خارج شوند. از گوش پاک‌کن پنبه‌ای برای تمیز کردن بینی کودک استفاده نکنید.

تمیز کردن داخل بینی نوزاد با استفاده از شیشه مکنده بینی

اگر شما برای خارج کردن محتویات بینی نوزاد مشکل دارید می‌توانید از شیشه مکنده بینی کودک (اسپیراتور) استفاده کنید.

  • هوا را از داخل شیشه خارج کنید.
  • به آرامی سر شیشه را داخل بینی نوزاد قرار دهید. البته نباید سر شیشه را به مقدار زیادی داخل بینی نوزاد فرو کنید زیرا ممکن است به قسمت‌های داخلی بینی او آسیب برسد. اجازه دهید که هوا دوباره وارد شیشه شود و همزمان محتویات داخل بینی نوزاد وارد شیشه شود.
  • محتویات شیشه را با یک دستمال تمیز کنید.
  • شیشه مکنده بینی را با آب بشورید تا برای استفاده بعدی آماده باشد.

پیشگیری


  • از استعمال دخانیات در منزل و اتومبیل خودداری کرده زیرا می‌تواند باعث تحریک آلرژی نوزاد شود.
  • از تماس نوزاد با حیوانات خانگی جلوگیری کنید زیرا ممکن است باعث ایجاد واکنش‌های آلرژیک در او شود.
  • رطوبت هوا را با استفاده از دستگاه بخور افزایش دهید. از مرطوب کردن بیش از اندازه اتاق پرهیز کرده و دستگاه بخور را هر روز تمیز کنید
  • کودک را تشویق به نوشیدن مقادیر زیاد مایعات کنید.
  • از اسپری‌های سالین استفاده کنید. استفاده از اسپری‌های بینی برای کودکان زیر دو سال توصیه نمی‌شود.
  • حمام بخار برای کودکان بهتر است زیرا باعث باز شدن مخاط بینی آنها می‌شود.
  • از عطر استفاده نکنید زیرا می‌تواند باعث ایجاد واکنش‌های آلرژیک در نوزاد شود.