سینوزیت در کودکان و نوزادان:علائم و درمان

سینوس‌ها حفره‌های مرطوب هوایی هستند که در داخل استخوان‌های صورت و اطراف بینی جای گرفته‌اند. هنگامی‌که مسیر عبور ترشح از سینوس‌ها مسدود شود باکتری‌ها ممکن است شروع به رشد کنند. این مسئله منجر به عفونت یا التهاب سینوس در کودکان می‌شود. هنگامی‌که سینوس‌ها عفونی، متورم یا دردناک شوند به آن بیماری سینوزیت (یا عفونت سینوس) گفته می‌شود. این عفونت‌ها معمولاً درپی سرماخوردگی یا آلرژی ایجاد می‌شوند. سینوزیت در کودکان شایع است و به‌سادگی درمان می‌شود.

اگر گرفتگی و آبریزش بینی کودکتان بهبود نمی‌یابد، ممکن است مبتلا به عفونت سینوس یا سینوزیت (التهاب سینوس‌ها) شده باشد. متخصص اطفال، کودکتان را معاینه و برای قطعی شدن تشخیص آزمایش‌هایی تجویز می‌کند. پزشک نوع سینوزیت کودکتان را تعیین و برای معالجه‌ی بیماری فرزندتان و کاهش علائم او داروی مناسبی تجویز می‌کند. به منظور کسب اطلاعات بیشتر در خصوص بیماری سینوزیت یا تعیین وقت قبلی می‌توانید با شماره ۰۲۱۲۶۶۵۶۱۲۶ تماس حاصل فرمایید.

سینوس‌ها چه هستند؟


سینوس‌ها چهار جفت حفره‌ی توخالی هستند که در استخوان گونه (سینوس فکی)، پیشانی (سینوس پیشانی)، پشت مجرای بینی (سینوس اتموئید یا پرویزنی) و در عمق بیشتری در مغز و پشت مجرای بینی (سینوس اسفنوئید یا شب‌پره‌ای) قرار دارند.

در سینوس‌ها نیز همان غشاهای مخاطی موجود در بینی و دهان جریان دارند. وقتی فردی دچار سرماخوردگی یا آلرژی شده و مجرای بینی‌اش تورم و مخاط بیشتری پیدا می‌کند، برای بافت سینوسی او نیز همین اتفاق می‌افتد. راه تخلیه‌ی سینوس‌ها مسدود می‌شود و مخاط در آنها به دام می‌افتد. در این شرایط باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها می‌توانند در این محل رشد کنند و باعث سینوزیت کودکان شوند.

علل


بیماری‌هایی که ممکن است منجر به سینوزیت در کودکان شوند شامل:

  • شکل غیرعادی بینی
  • عفونت دندانی
  • جراحت و آسیب بینی
  • جسم خارجی در بینی
  • نقص مادرزادی شکاف کام
  • مشکل رفلاکس گوارشی
  • اثرات سوء دخانیات بر اطرافیان فرد سیگاری

علائم سینوزیت


سینوزیت می‌تواند علائم مختلفی روی کودکان در سنین متفاوت داشته باشد:

  • کودکان کم سن‌وسال‌تر اغلب علائم شبیه سرماخوردگی مثل گرفتگی یا آبریزش بینی و تب خفیف دارند.
  • تب کردن کودک ۷-۵ روز پس از بروز علائم سرماخوردگی می‌تواند نشانه‌ی سینوزیت یا عفونت دیگری (مانند برونشیت، سینه ‌پهلو یا عفونت گوش) باشد. در این گونه موارد به پزشک خود مراجعه کنید.
  • بسیاری از والدین سردرد سرماخوردگی در کودکان را با عفونت سینوس اشتباه می‌گیرند اما سینوس‌های پیشانی تا سن ۶ یا ۷ سالگی شروع به تکامل نمی‌کنند و به حد کافی شکل نگرفته‌اند؛ در نتیجه تا اوایل نوجوانی عفونی نمی‌شوند. به‌همین دلیل سردرد کودکانی که سرماخوردگی دارند معمولاً از عفونت سینوس نیست.
  • در کودکان بزرگتر شایع‌ترین علائم سینوزیت عبارتند از سرفه‌هایی که پس از هفت روز اول سرماخوردگی بهبود نمی‌یابند، تب، افزایش آبریزش بینی، بدبویی دهان، درد دندان، درد گوش یا درد در صورت.
  • گاهی کودکانی که سینوزیت دارند دچار ناراحتی معده، تهوع و استفراغ و درد در ناحیه‌ی پشت چشم می‌شوند.

انواع سینوزیت


چهار نوع سینوزیت وجود دارد:

  • حاد: علائم این نوع از عفونت کمتر از ۴ هفته طول می‌کشد و با درمان مناسب بهبود پیدا می‌کند.
  • تحت حاد: این نوع عفونت در ابتدا با درمان بهبود نمی‌یابد و علائم از ۴ تا ۱۲ هفته طول می‌کشد.
  • مزمن: در این نوع سینوزیت بیمار دچار عفونت‌های حاد مکرر یا عفونت‌های قبلی است که کاملاً درمان نشده است.
  • راجعه‌ی حاد: حملات سینوزیتی حاد که چهار بار یا بیشتر در طول سال اتفاق می‌افتد.

تشخیص


متخصص اطفال معمولاً می‌تواند سینوزیت را بنابر علائم کودکتان و معاینه‌ی فیزیکی تشخیص دهد. در برخی موارد آزمایش‌های دیگری برای تشخیص قطعی ممکن است انجام شود که شامل:

  • عکس رادیولوژی سینوس با اشعه‌ ایکس: آزمایش تشخیصی که با استفاده از پرتوهای انرژی الکترومغناطیس نامرئی، تصویر بافت‌های داخلی، استخوان‌ها و اعضای بدن را روی فیلم رادیولوژی می‌گیرد. (پرتوهای X معمولاً مورد استفاده قرار نمی‌گیرند ولی می‌توانند در تشخیص کمک کنند.)
  • توموگرافی کامپیوتری (که به آن سی تی اسکن یا کت اسکن گفته می‌شود): فرآیند تصویربرداری تشخیصی است که با استفاده از ترکیب اشعه‌های ایکس و تکنولوژی کامپیوتری تصاویر افقی یا محوری (اغلب به آن لایه‌ای گفته می‌شود) از بدن می‌گیرند. سی تی ‌اسکن جزئیات تصاویر هر قسمتی از بدن مثل استخوان‌ها، عضلات، چربی و اعضای بدن را نشان می‌دهد. سی ‌تی اسکن دقیق‌تر از رادیولوژی با اشعه‌ی ایکس است.
  • کشت میکروبی سینوس‌ها: از تست‌های آزمایشگاهی مربوط به رشد باکتری یا دیگر ارگانیسم‌ها در تشخیص استفاده می‌شود.

درمان سینوزیت کودکان


درمان به علائم، سن و سلامت عمومی و همچنین به شدت بیماری فرزندتان بستگی دارد.

دارو

پزشکان ممکن است برای درمان سینوزیت باکتریایی، آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی تجویز کنند. برخی پزشکان ممکن است برای کاهش علائم، داروهای ضداحتقان (دکونژستانت‌ها) و آنتی‌هیستامین‌ها را نیز تجویز کنند.

سینوزیت‌های ویروسی معمولاً بدون مداخله‌ی پزشکی درمان می‌شوند. مصرف استامینوفن‌، ایبوپروفن و یا کمپرس گرم می‌تواند در تسکین هر دردی مؤثر باشد. اگر فرزندتان سینوزیت حاد دارد، علائم باید ظرف روزهای ابتدایی بهبود یابد. پس از هفته‌ی نخست درمان حال عمومی فرزندتان بهتر خواهد شد؛ هرچند باید دوره‌ی درمان با آنتی‌بیوتیک را که توسط پزشک تجویز شده است کامل کنید. در غیر این صورت عفونت ممکن است مجدداً بازگشت کند.

اسپری یا قطره‌ی بینی

برای مرطوب نگاه داشتن غشاهای مخاطی بینی و کمک به باز کردن سینوس‌ها از قطره‌ یا اسپری بینی استفاده کنید. این کار سبب بهبود جریان هوایی سینوس‌ها و تخلیه‌ی آنها شده و از شدت درد می‌کاهد. در مصرف قطره‌ی دکونژستانت بینی احتیاط کنید. این نوع قطره‌ها در دو روز اول مصرف میزان بافت‌های متورم را کاهش می‌دهند ولی در صورتی‌که بیش از سه روز استفاده شوند تورم را بیشتر می‌کنند.

دستگاه بخار یا رطوبت‌ساز 

برای مرطوب کردن هوا از بخور گرم یا سرد استفاده کنید.

سینوپلاستی با بالن

سینوپلاستی با بالن در کودکان روش درمانی کم‌تهاجمی است که در آن با استفاده از بالن کوچکی راه بینی را باز می‌کنند. این عمل را اغلب می‌توان در مطب انجام داد. در این روش با وارد کردن بالن در مجرای بینی و باد کردن بالن، راه سینوس‌ها باز می‌شود.

عمل

جراح با عمل آندوسکوپی می‌تواند راه تخلیه‌ی سینوس فرزندتان را باز کرده تا هوا در سینوس‌ها جریان پیدا کرده و به‌ این‌ ترتیب وی کمتر دچار عفونت سینوس شود.

پیشگیری


تغییرات ساده در سبک زندگی یا محیط منزل می‌تواند به کمتر شدن ریسک ابتلای سینوزیت کمک کند. برای مثال در زمستان که سیستم گرمایشی سبب خشکی غیرعادی هوای داخل منزل می‌شود، از دستگاه بخور سرد برای تأمین رطوبت ۵۰% - ۴۵% در منزل استفاده کنید. وجود رطوبت از خشکی هوا که منجربه تورم و دردناک شدن و نیز عفونت سینوس‌ها می‌شود جلوگیری می‌کند. تمیز کردن مرتب دستگاه بخار و جلوگیری از رشد قارچ و کپک در آن اهمیت دارد.

هرچند سینوزیت به ‌تنهایی مسری نیست ولی اغلب پس از سرماخوردگی کودک به آن دچار می‌شود و به‌راحتی بین افراد خانواده و دوستان سرایت پیدا می‌کند. مؤثرترین راه جلوگیری از انتقال میکروب‌ها آموزش اهمیت شست‌وشوی مرتب دست به افراد خانواده، مخصوصاً در زمان بیماری است.